Archive for the ‘liburuak’ Category

Un pequeño inconveniente

Hauxe da atzo nire aitaginarreba eta amaginabarren etxean irakurtzen bukatzen lortu nuen azken liburua. Denbora gehiegirik ez dut izaten nahi adina irakurtzeko eta beraz, plan ezinhobea izaten da Lazkaora joan eta igandeko bazkaria gorroneatzeaz gain, aiton-amonari aste osoan ikusi ez duten bilobarekin jolasten uztea, urrezko minutu horiek yonki baten beharrarekin orriak pasatzeko.

Liburus Mark Haddon-ek idatzi du. Idazle hau ezaguna nuen “El curioso incidente del pero a medioanoche” liburutik, eta bere ikuspegi berritzaile eta lotsagabea gustatu zitzaidan. Beraz, liburuzainak “Un pequeño inconveniente” gomendatu zidanean, kasu egin nion. Oso ondo dago idatzita, gizatasun asko jasotzen du, umorea oso ondo erabiltzen du, harrapatu egiten zaitu segituan eta oso arin irakurtzen da.  Oso ona George-ren buru-galtze prozesua.

Advertisements

frio Hauxe da Sergio Parra idazlearen web gunearen izenburua. Bera bezala, interesgarria. Duela urte t’erdi egin nuen topo idazle honekin Jitanjáfora irakurtzean eta izugarri gustatu zitzaidan bere estiloa. Duela gutxi La Moleskine liburua eskuratu nuen eta aspaldidanik nabil Frío izenburuaren atzetik, baina ez dut lortzen…

Kontakizun gogorra

122claudel-elinformedebrodeck_PIEl informe de Brodeck (Le rapport de Brodeck).  Phililppe Claudel (Salamandra, 2008).

Indar handiko alegia da liburu hau. Era berean irakurlea hunkitu zein aztoratu egiten du; izan ere, maitasuna, gorrotoa, barkazioa, basakeria eta giza ontasuna bezalako gaiak lantzen ditu.

Horretarako, Alemaniarekin muga egiten duen austriar herrixka galdu batean garatzen du istorioa, Bigarren Gerrate Mundiala amaitu eta urtebetera. Bertako gizonek herrian bizi zen atzerritar bakarra erahil egiten dute, eta Brodeck-i  (heriotz horretan zerikusirik izan ez duen gizon bakarrari) txosten bat egiteko eskatzen diote, “irakurtzen detenek ulertu eta barka ditzaten”.

Barruak astintzen (nahastu ere) dizkizun liburua.

Defender la alegría como una trinchera 
defenderla del escándalo y la rutina 
de la miseria y los miserables 
de las ausencias transitorias 
y las definitivas 

defender la alegría como un principio 
defenderla del pasmo y las pesadillas 
de los neutrales y de los neutrones 
de las dulces infamias 
y los graves diagnósticos 

defender la alegría como una bandera 
defenderla del rayo y la melancolía 
de los ingenuos y de los canallas 
de la retórica y los paros cardiacos 
de las endemias y las academias 

defender la alegría como un destino 
defenderla del fuego y de los bomberos 
de los suicidas y los homicidas 
de las vacaciones y del agobio 
de la obligación de estar alegres 

defender la alegría como una certeza 
defenderla del óxido y la roña 
de la famosa pátina del tiempo 
del relente y del oportunismo 
de los proxenetas de la risa 

defender la alegría como un derecho 
defenderla de dios y del invierno 
de las mayúsculas y de la muerte 
de los apellidos y las lástimas 
del azar 
y también de la alegría.

Kuento txinuak

Txina modan dago. Datorren astean hasi behar duten joko olinpikoek herrialde honenganako interesa (dagoeneko gure inguruan txikia ez zena) areagotu egin du. Hilabete honetako National Geographic aldizkaria adibidez, oso-osorik Txinari buruzkoa da. Atentzioa eman didaten hainbat datu ekartzen ditut hona, kuriositate moduan:

  1. Ume bakarra izatearen politikak 90 milioi seme-alaba bakarreko belaunaldia sortu du.
  2. 100 nesketatik 119 mutil jaiotzen dira.
  3. 2020. urte ingururako ezkongabeko gizonezkoen kopurua 30 milioitakoa izango dela aurreikusten da (“hostorik gabeko adarrak” deitzen dira).
  4. Inkestatutako emakumeen %45a ez daude prest ezkontzeagatik bere lana uzteko.
  5. Hamar familietatik hirutan aiton-amonak beraiekin bizi dira.
  6. Beijing-en familia bakoitzak txakur bakarra eduki dezake, eta ezin dira 35 zentimetro baino altuagoak izan.
  7. Txinak munduko Internet erabiltzaile kopuru altuena du: 220 milioi pertsona.
  8. Agintariek herri kulturako 171 esaldi berri gehitu dituzte hizkuntzaren erregistro nazionalera.
  9. Hamasei urtetik gorako txinatarren %31ak bere burua sinistun bezala kontsideratzen du, duela hamarkada bat baino lau aldiz gehiago.
  10. 2000. urtean 87 milioi mugikor zeuden Txinan, gaur egun, 432 milioi.
  11. Txinatarren %32ak Internetek bere bizitza sexualaren aukerak zabaltzen dituela uste du; AEBtan kopuru hori %11koa da.

Agur, Ipurbeltz

Gaurko Berrian agertzen da nola Ipurbeltz haurrentzako komikia desagertu egingo den 31 urte eta gero. Izugarrizko pena eman dit albiste honek, izan ere, Ipurbeltzek lortu zuen nire liburu-zaletasuna piztea, Ramuntxo Ganbelutxo bezalako pertsonaiekin.

Komiki historikoa desagertzearen arrazoiak harpidetzen beherakadak eta gizarteko joeren aldaketak izan dira, Erein argitaletxearen esanetan. «Ipurbeltz-ek 31 urte bete ditu kaleratu zenetik, eta urte horietan asko aldatu da gure gizartea, eta ez gutxiago gure irakurleria ere», azaldu du Idoia Gonzalez Ipurbeltz aldizkariko zuzendariak. «Edozein aldizkaritako harpidetzak une larrian dabiltza gaur egun, eta Ipurbeltz-eko joera ere halatsu zebilen: behera. Gizartearen joerekin batera gazteen gustuak ere aipatu behar direla iruditzen zaigu: azkenalditxoan Ipurbeltz-ek ez zuen lortzen garai bateko harrerarik. Komikia ere ez dabil gure artean momenturik loriatsuenean».

Cabeza de perro

Cabeza de perro. Morten Ramsland. 2008. Salamandra argitaletxea.

Laburpena: Pintore izan nahian Amsterdam-en urte batzuk igaro ondoren, Asger Danimarkara bueltatzen da hilzorian dagoen amona Bjork agurtzera. Era honetan, Eriksson familiaren historia aberatsaren kontalari bihurtzen da. Familia bitxi honen istorioa ekialdeko Alemanian hasten da 1944. urtean, Askild Eriksson (Asgerren aitona) Sachsenhausen konzentrazio kanpotik ihes egitea lortzen duenean. Pasarte honek bere bizitzan zein familiagan itzal handia izango du.

Aipamena: Liburu honek arrakasta handia lortu zuen Danimarkan 2005ean. Narratzaileak erabiltzen duen hizkera zuzenean datza bere indarra nere ustez. Izan ere, kontakizuna era berean da dibertigarria, azkarra eta kasu batzuetan zabarra ere. Bestetik, pertsonai bereziak ere liburuaren beste indargunea osatzen dute: Askild aitona, itsas ingeniaria eta kontrabandista (gero margolari bihurtzen dena); Orejotas aita; itsasora egiten den osaba Knut…

Uda garai honetan ipar Europako haize freskoa ezin hobeto hartzen da.

Botchan

Botchan, Natsume Soseki (Impedimenta argitaletxea).

Japoniar literatura modernoko klasiko bat da, eta herrialde honetan azken 100 urteetako liburu arrakastatsuenetako bat ere. Huckleberry Finn japoniarra bezala definitu eta The Catcher in the Rye-rekin alderatu dute.

Liburu honetan Botchan izeneko gazte tokiotarraren abenturak kontatzen dira, hiriburutik urruti dagoen eskola batera irakasle lanak egitera bidaltzen dutenean. Bertan pertsonai bereziekin egingo du topo; “Camisarroja” ikasketa burua edota “Calabaza” zientzia irakaslea edota bizitza zailtzen saiatuko diren ikasle basati xamarrekin.

Entretenigarria eta desberdina; beste ikusmolde bat.

Perdita Durango

kartela-web.gifBihar hasten da Azoka. Letra larriarekin idazten dut ez duelako inolako izenlagunik behar. Denok dakigu zein Azokataz ari naizen.

Lan kontuak direla eta hantxe izango naiz larunbatean; estand guztiak kuxkuxeatu, libururen bat erosi (Eider Rodriguezen Haragia, adibidez) hainbat ezagun agurtu, saltzaile lanak egin eta jendetzaren artetik osorik ateratzen saiatuko naiz. Lanak baldintzatuko ez banindu, ordea, ez dakit joango ote nintzen. Urte guztian zehar erosten ditut liburuak eta diskak. Euskarazkoak ere.

Gogoeta interesgarria egiten du gai honen inguruan gaurko BERRIAn Ainara Gorostitzuk.

Magia laikoa

jitanjafora1.jpgAzken asteetan aireportuan zein hegazkinean pasatako denbora eramangarriagoa izan da Sergio Parraren Jitanjáfora (2006, Colección Albemuth AJEC) liburuari esker. Dentistako itxaron gelako aldizkari batean irakurri nuen liburu honi buruzko aipamena, eta segituan bereganatu zuen nire interesa. Magia eta aztiak hitzak, titulu erakargarriak eta batez ere gerora topatu nituen kritikak nahikoak izan ziren liburudendara sartu eta erosteko.

Jitanjáfora hitza Alfonso Reyes idazleak sortu zuen La experiencia literaria liburuan, eta bere gehiengoan asmatuak diren eta berez esanahirik ez duten hitzak edota esamoldeek osatzen duten konposizio poetikoari deitzen zaio. Bere funtzio poetikoa bere balio fonikoan datza.

Magia ez bada existitzen, zentzurik ba al du aztien eskola batek? Hori da hogeita hamar urte inguruko Conrado Marchale heroimanoak deskubritu beharko duena. Merkatu ikerketa faltsua eta sarbide gogorraren ondotik, munduko magia eskola hobenean klaseak hartzen hasiko baita. Bertan, Zinesiologia, Egozentria, Tenperazioa eta makil magikoa erabiltzen ikasiko du, ezin baitu ahaztu Etsaia beti zelatan dagoela.

Harry Potter famatuaren eskema oinarritzat hartuz, Sergio Parrak sorginkeriek garrantzi gutxien eta garrantzi gehien norbere buruaz zer deskubritu dezakegun istorioa idatzi du. Kontrazaleko esaldiak oso zehatz deskribatzen du: Una exagerada y extravagante propuesta sobre la magia de verdad, cotidiana y laica, no apta para todos los estómagos. Un manual de instrucciones para dominar el sutil potencial que anida en nosotros. Un sarcasmo monumental.

Betekada magikoetaz dexintosikatzeko antidoto ederra. Ez utzi haurren eskura.